Op deze pagina kunt u meer informatie vinden over wat het inhoudt om deel te nemen aan het onderzoek. U kunt de volgende snelkoppelingen aanklikken om meteen naar specifieke informatie te gaan:

Hoelang duurt het totale onderzoek en hoe wordt het onderzoek uitgevoerd?
Hoelang duurt elke afspraak?
De vragenlijsten en testen
De EEG-meting
De tACS-stimulatie
Drie groepen die tACS krijgen
Magnetische Resonantie Imaging (MRI)
Voorbereiden voor het MRI-onderzoek
Optioneel onderzoek

 

Hoelang duurt het totale onderzoek en hoe wordt het onderzoek uitgevoerd?

Het onderzoek duurt in totaal, inclusief voorbereiding, 19,3 uur en bestaat uit 13 afspraken en het invullen van online vragenlijsten voor en na de stimulatie.

De eerste afspraak duurt 75 minuten. Tijdens deze afspraak doet u een neuropsychologische test, waarbij gekeken wordt of u deel kunt nemen aan de volgende dagen (Zie De vragenlijsten en testen). Wij laten u telefonisch weten, binnen een dag na de eerste afspraak, of u verder mee kunt doen met het onderzoek. In dat geval wordt ook een gesprek met een neuroloog ingepland.

Bij de tweede afspraak krijgt u een MRI-scan. Na een pauze vult u een aantal vragenlijsten in en doet u een aantal tests. Er is een EEG-meting en daarna krijgt u de eerste tACS stimulatie. We nemen één keer een monster van uw speeksel.

Bij de vervolgafspraken (in 8 achtereenvolgende dagen) krijgt u de tACS stimulatie gedurende 18 minuten. De dag daarna (de elfde afspraak) krijgt u weer tACS stimulatie, EEG en een MRI scan. 

Vervolgens nodigen wij u 1 maand en 1 jaar na de laatste stimulatie (Afspraken 12 en 13)  uit om terug te komen. Dan meten wij uw EEG, en nemen een aantal testjes af.

U kunt kiezen om ook deel te nemen aan een aanvullende sessie. Deze sessie komt voor de eerste stimulatiesessie en duurt ongeveer twee uur. Tijdens deze sessie wordt een uitgebreidere EEG gemeten, doet u enkele cognitieve tests en wordt u gevraagd een vragenlijst in te vullen. Voor deelname aan de aanvullende sessie ontvangt u een vergoeding van €25,- en reiskostenvergoeding

 

Hoelang duurt elke afspraak?

Dag 1: 75 minuten (vragenlijsten & tests)
Dag 2: 142 minuten (MRI-scan 60 minuten + 10 minuten voorbereiding, EEG-meting 20 minuten + 10 minuten voorbereiding, Reactietijd taak 14 minuten, tACS 28 minuten + 10 minuten voorbereiding en 18 minuten tACS tijdens taak)
Dag 3 t/m dag 10: 28 minuten (tACS)
Dag 11: 202 minuten (tACS, vragenlijsten, tests, EEG-meting, reactietijd taak en MRI)
Dag 12 t/m 13: 104 minuten (vragenlijsten & tests, EEG-meting, reactietijd taak)..

Tussen dag 1 en 2 vragen wij u thuis twee online vragenlijsten in te vullen op een computer (ongeveer 55 minuten per vragenlijst) in uw eigen tempo. Dat kan ook met behulp van uw mantelzorg.

Wij zullen u aan het eind van de laatste afspraak vragen nog een korte vragenlijst in te vullen, die gaat over hoe u het hele onderzoek heeft ervaren.

We zullen de deelnemers vragen om voor de behandeling, direct na de behandeling, en 1 en 12 maanden na behandeling een aantal vragenlijsten in te vullen. Op die momenten zal ook het executief functioneren worden gemeten en een EEG-meting worden opgenomen.

 

De vragenlijsten en testen

In totaal zijn er 18 vragenlijsten en testen. Ze gaan over verschillende cognitieve functies en bestaan uit een geheugentest, het luisteren naar series woorden of cijfers en deze herhalen, letters of nummers in een bepaalde volgorde zetten, een groep woorden noemen die bij elkaar horen, en een vragenlijst die uitzoekt of u rechts- of linkshandig bent. Daarnaast vragen wij u twee veiligheidsvragenformulieren in te vullen. Tevens wordt u van tevoren op kleurenblindheid getest.

 

De EEG-meting

Voor het onderzoek moet uw haar gewassen zijn en vragen wij u die dag geen haarverzorgingsproducten te gebruiken. Voor de EEG-meting krijgt u een muts op met daarin meetapparatuur met 19 elektroden (EEG). De elektroden worden gevuld met gel die de meting verbetert. Tijdens de meting zit u op een stoel en heeft u een rustmoment waarbij u uw ogen openhoudt. Na afloop van de meting wordt de badmuts verwijderd en wordt de gel met warm water uit uw haar gewassen als u dat wenst.

 

De tACS-stimulatie

Bij tACS worden de hersenen op een specifiek gebied gestimuleerd met een heel zwakke elektrische stroom, terwijl u rustig op een stoel zit. We zullen drie elektroden op uw hoofd plaatsen, welke vastgeplakt worden aan uw hoofd met gel. tACS is niet pijnlijk, wordt uitgevoerd terwijl u zit, en heeft weinig tot geen bijwerkingen. Het is mogelijk dat u tijdelijk een lichte hoofdpijn voelt na de stimulatie. Tijdens de stimulatie doet u een taak met letters, waarbij wij u vragen op een knop te drukken als u een bepaalde letter ziet. We willen de behandeling op elke werkdag 15 minuten geven gedurende twee weken, waarbij de cap alleen tijdens de stimulatie gedragen hoeft te worden. Voor de deelnemers voor wie het bezwaarlijk is om frequent naar Groningen te komen, is de mogelijkheid bespreekbaar om tACS bij hen thuis uit te voeren.

We zullen de deelnemers vragen om voor de behandeling, direct na de behandeling, en 1, 3 en 12 maanden na behandeling een aantal vragenlijsten in te vullen. Op die momenten zal ook het executief functioneren worden gemeten. 

figuur 1

 

Drie groepen die tACS krijgen

De deelnemers zullen in drie groepen worden ingedeeld. Twee van deze groepen zullen echte stimulatie ontvangen, elke groep met een verschillende frequentie. De derde groep zal een schijnstimulatie ontvangen. De groep patiënten die de schijnstimulatie ontvangt, gebruiken we als controle voor de twee groepen die de echte stimulatie ontvangen. Elke deelnemer zal door loting in één van de drie groepen worden ingedeeld. Noch de onderzoekers, noch u zal weten in welke groep u ingedeeld bent. Pas na afloop van het experiment vertellen wij tot welke groep u behoorde. De procedures voor de schijn-stimulatie en de echte stimulatie zullen exact hetzelfde zijn behalve dat de apparatuur bij schijn-stimulatie geen echte stimulatie levert.

 

 

Links: Foto van de tACS-cap en het stimulatiekussentje. Een electrode wordt in het kus-sentje op het hoofd gelegd  Rechts: Schematische weergave van de hersengebieden betrokken bij executieve functies die wij willen activeren door middel van tACS. De blauwe cirkel geeft het frontale hersengebied aan en de rode cirkel geeft het pariëtale hersengebied aan. 

 

Magnetische Resonantie Imaging (MRI)

Met behulp van een MRI-scanner worden anatomische afbeeldingen van uw hersenen gemaakt met behulp van een magnetisch veld en kleine wisselende magneetvelden.

In het onderzoek ligt u 60 minuten in de scanner, waarbij u gedurende 25 minuten een taak uitvoert, verder hoeft u niets te doen. De MRI-scanner maakt tijdens deze procedure beelden van uw hersenactiviteit in een rusttoestand, en geeft informatie over waar deze activiteit zich bevindt.

 

Voorbereiden voor het MRI-onderzoek

De MRI scan vindt plaats tijdens de tweede afspraak. Voordat het MRI-onderzoek begint, nemen we twee veiligheidsvragenformulieren (MRI en neurostimulatie) met u door en beantwoorden we eventuele vragen die u mogelijk heeft. Wij zullen u een aantal vragen stellen over metalen voorwerpen. Mocht u één van de genoemde zaken op of in uw lichaam hebben, dan moet u dit melden aan de onderzoeker. Draagt u normaal gesproken een bril, maar hebt u ook contactlenzen, dan willen we u vragen om op de dag van het onderzoek uw contactlenzen in te doen. Indien u geen contactlenzen hebt, kunt u er dan voor zorgen dat u weet welke sterkte uw bril (ongeveer) heeft, bij voorkeur het recept voor de bril? Op deze manier kunnen wij zorgen voor een vervangende bril van uw sterkte.

Voor de MRI-scan krijgt u van tevoren speciale kleding aan, omdat wij zeker willen zijn dat u geen metalen voorwerpen bij u draagt tijdens de MRI-scans. Waardevolle spullen die u eventueel bij u hebt, worden in een afsluitbaar kastje in de kleedkamer opgeborgen. Daarna brengen wij u naar de ruimte waar de MRI-scanner staat en zult u plaatsnemen op het bed van de MRI-scanner en brengen wij de meetapparatuur aan. Vervolgens kan het MRI-onderzoek beginnen. Tijdens het hele MRI onderzoek ligt u tot aan uw middel in een tunnel met uw hoofd in een rond frame. U kunt via een intercom met de onderzoeker spreken. De onderzoeker kan u tijdens het onderzoek ook zien. Ook krijgt u een alarmbelletje mee in de scanner wat u kunt gebruiken als u wilt stoppen. Tijdens het maken van de beelden zult u een luid geratel horen, waarvoor u gehoorbeschermers krijgt.

Na afloop van het onderzoek zullen wij u vragen hoe u het onderzoek heeft ervaren.

 

Optioneel onderzoek

Indien u meewerkt aan dit onderzoek, en tussen de 60 en 75 jaar oud bent, zult u worden uitgenodigd voor een aanvullende EEG sessie in de faculteit Gedrags- en Maatschappijwetenschappen van de Rijksuniversiteit Groningen. Deze sessie duurt ongeveer twee uur. Als u hiermee akkoord gaat, ontvangt u een extra compensatie van 25 euro. Deze compensatie komt bovenop de compensatie die u ontvangt voor het eerdere onderzoek, welke bestaat uit €100,- en een vergoeding voor de parkeer- en reiskosten. Wij zorgen ervoor dat het duidelijk is waar u aanwezig moet zijn. Uw medewerking aan deze aanvullende sessie is volkomen vrijwillig. Gedurende deze sessie zal een EEG-muts worden geplaatst. Na het plaatsen van de muts wordt u gevraagd een computertaak te maken.

Daarnaast is er een vragenlijst. Deze vragen betreffen onder andere wat voor opleiding u heeft genoten, wat voor werk u heeft gedaan en welke activiteiten u graag doet in uw vrije tijd. Verder zal er gevraagd worden naar activiteiten die u momenteel zoal onderneemt. Dit wordt gedaan om een beter beeld te krijgen over de vraag hoe activiteiten in het verleden invloed hebben op mentale activiteit in het heden. Op deze wijze zal er meer bekend worden over hoe mensen met geheugen- en andere cognitieve problemen behandeld kunnen worden, om zo de kwaliteit van leven te bevorderen. 

 

cropped-logo-umcg-neuroscience3.png